- Δείκτης Συνολικών Επιδόσεων: Το ΥΠΕΣ δημοσίευσε το 2024 στοιχεία που αφορούν τη συνολική επίδοση των δήμων, με στόχο την αξιολόγηση της ανταποδοτικότητας των υπηρεσιών καθαριότητας.
- Ποσοστά Ανακύκλωσης: Στα δεδομένα περιλαμβάνονται δείκτες για το ποσοστό των αποβλήτων που ανακυκλώνονται ανά δήμο, καθώς και η απόδοση των συστημάτων διαλογής στην πηγή.
- Ανταποδοτικότητα Υπηρεσιών: Αναλύεται η σχέση κόστους-οφέλους (ανταποδοτικότητα) των υπηρεσιών διαχείρισης στερεών αποβλήτων, με κατάταξη των δήμων βάσει των επιδόσεων τους.
- Διαχείριση Απορριμμάτων ανά Δήμο: Παρέχονται αναλυτικά στοιχεία (όπως στον δήμο Ρεθύμνης ή Τρίπολης) για τα ρεύματα αποβλήτων, την εκτροπή από την ταφή και την αποτελεσματικότητα της συλλογής.
- Ο Κόμβος Επιδόσεων ΟΤΑ (kombos.ypes.gr) αποτελεί το εργαλείο για την παρακολούθηση των δεικτών αυτών.
- Οι δείκτες αυτοί επηρεάζουν τη διαχειριστική επάρκεια των δήμων και τη δυνατότητα χρηματοδότησής τους από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να «αξιολογήσει» τους δήμους στη διαχείριση απορριμμάτων με έναν δείκτη που στηρίζεται κυρίως σε διοικητικά κριτήρια και όχι σε πραγματική απόδοση.
1/ δίνει 40% βάρος στην ανακύκλωση
2/ δίνει 20% στην υποβολή έκθεσης
3/ δίνει 20% στην ύπαρξη κανονισμού
4/ δίνει 20% στην ύπαρξη ΤΣΔΑ
Δηλαδή το 60% της αξιολόγησης αφορά το αν ένας δήμος στέλνει χαρτιά και έχει εγκρίνει κείμενα και όχι το τι πραγματικά κάνει
Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα
Η ύπαρξη ΤΣΔΑ ή κανονισμού δεν σημαίνει απολύτως τίποτα όταν δεν εφαρμόζονται τα αυτονόητα στην πράξη κανένα τοπικό σχέδιο δεν έχει αποδείξει ότι μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία γενικόλογα, ανεφάρμοστα και αποκομμένα από τη λειτουργία των δήμων
Το αποτέλεσμα είναι προφανές: Οι δήμοι «αξιολογούνται» θετικά επειδή έχουν σχέδια ενώ συνεχίζουν να θάβουν σύμμεικτα.
Αντί για αυτό το διοικητικό μοντέλο, η πραγματική αξιολόγηση είναι απλή και μετρήσιμη και βασίζεται σε τέσσερις δείκτες
1/ kg απορριμμάτων ανά κάτοικο
2/ ποσοστό συνολικής ανακύκλωσης
3/ ευρώ ανά τόνο διαχείρισης
4/ κάτοικοι ανά εργαζόμενο
Αυτοί οι δείκτες δείχνουν την αλήθεια. Δείχνουν αν το σύστημα δουλεύει ή όχι. Και όταν εφαρμοστούν, καταρρέει η εικόνα της «καλής λειτουργίας» των περισσότερων δήμων γιατί αποκαλύπτουν το πραγματικό πρόβλημα. Οχι έλλειψη σχεδίων, αλλά έλλειψη εφαρμογής.
Η διεθνής εμπειρία είναι σαφής:
Χώρες όπως η Σλοβενία δεν πέτυχαν υψηλές επιδόσεις επειδή είχαν καλύτερα σχέδια. έτυχαν επειδή εφάρμοσαν τα αυτονόητα:
1/ διαλογή στην πηγή
2/ συλλογή πόρτα-πόρτα
3/ διαχείριση βιοαποβλήτων
4/ συστήματα «πληρώνω όσο πετάω»
Αυτά είναι λειτουργικά εργαλεία. Όχι διοικητικά έγγραφα. Και ακριβώς αυτά δεν αξιολογεί το Υπουργείο. Έτσι δημιουργείται μια στρεβλή πραγματικότητα. Οι δήμοι μαθαίνουν να βελτιώνουν δείκτες γραφειοκρατίας και όχι δείκτες απόδοσης και το σύστημα παραμένει στάσιμο.
Συμπέρασμα
Η σημερινή «αξιολόγηση» δεν μετρά τη διαχείριση απορριμμάτων. Μετρά τη διοικητική συμμόρφωση. Και όσο αυτό συνεχίζεται η χώρα θα συνεχίσει να παράγει σχέδια αντί για αποτελέσματα.
Άρθρο του μηχανικού διαχείρισης απορριμμάτων κ. Δ. Δαμάσκου
Δ.Σ. Δαμάσκος
25/03/2026
Δείτε τον Κόμβο